| Главная | События | Публикации | Мнения | Авторы | Темы |
| Четверг, 29 июля 2010 | » Расширенный поиск |
![]() После Ниязова
Дать точный прогноз развития политической ситуации в Туркменистане после смерти Сапармурата Ниязова чрезвычайно сложно. Можно представить себе линейную модель передачи власти наследнику Сердара, но практически нереально просчитать все возможные сценарии развития событий. Причем к такому выводу приходят не только московские аналитики, традиционно пишущие «все и обо всех», но даже те немногочисленные эксперты, которые имеют серьезные каналы информации в одной из самых закрытых стран мира – Туркменистане. Российские и западные эксперты сходятся во мнении, что на дальнейшее развитие ситуации в стране окажут воздействие два фактора. Во-первых, правящая элита Туркменистана имеет свои особенности: политические группы формируются не по партийно-идеологическому принципу, а на основе группировок, созданных в системе племенных или территориальных кланов. Сам Сапармурат Ниязов относится к ахалтекинскому клану, который занимал ключевые позиции в государственном аппарате. Остальные племенные кланы были оттеснены на второй план, в том числе чарджоуский тайп, сохранявший свое влияние в структуре КНБ и в службе личной охраны Ниязова. Как отмечают российские эксперты, крупнейшие газовые месторождения находятся на территории проживания одних племенных групп, а доходы от продажи газа на Запад получает ахалтекинский клан. Отсюда вопрос: удастся ли достичь консенсуса между кланами при передаче власти новому лидеру Туркменистана? Кто получит право подписи на платежных документах? Отметим, что наиболее влиятельные представители племенных и клановых групп либо не являются публичными политиками, либо уже отстранены от власти в ходе кадровых чисток, периодически проводимых С.Ниязовым. Поэтому не менее важен вопрос о том, через какие собственно механизмы они могут отстаивать свои интересы перед ближайшим окружением Ниязова. Не случайно, что в первые часы после смерти С.Ниязова стали распространяться слухи о возможности дворцового заговора, войны кланов и тому подобных вещей, которые вполне соответствуют статусу «развитого феодального общества», которое американские эксперты не так давно с легкой иронией присвоили Туркменистану. Второй фактор – интересы мировых игроков, по отношению к которым Туркменистан выступает в качестве одного из крупнейших поставщиков газа. С одной стороны, и Россия и США заинтересованы в том, чтобы все договоренности по контрактам туркменской стороной были выполнены, а значит, была обеспечена стабильность при передаче власти. Другой вопрос, насколько существенны возможности великих держав в отношении поддержания выгодной для них конфигурации расстановки политических сил внутри Туркменистана? Если брать за основу американский опыт работы в странах Ближнего Востока, то такой уверенности, естественно, нет. Поэтому гораздо более перспективной выглядит позиция Китая. Тем более, что не так давно было подписано беспрецедентное соглашение о поставках туркменского газа в Китай на ближайшие пять лет. Впрочем, можно поставить под сомнение перспективу выполнения всех подписанных договоренностей, поскольку в ближайшие несколько лет эти планы, скорее всего, будут оставаться не более, чем виртуальными намерениями туркменской стороны. Эксперты, оппозиционные Кремлю, прогнозируют, что смерть С.Ниязова может нанести сильный удар по российским позициям в регионе, поскольку вполне допустима демократизация туркменского режима или приход к власти лидера, не ориентированного на Россию, что приведет к экономическому и политическому ослаблению позиций РФ в регионе. Прежде чем делать такие выводы, необходимо понять, кто же из туркменских политиков может стать Отцом нации №2? Похоже, что никто. В значении прежнем – ниязовском. Следовательно, та система, которую сформировал С.Ниязов, будет неизбежно трансформирована. А, с другой стороны, ни один из наследников вождя не сможет удержать в руках столь же масштабную власть, которой обладал Сердар. Ключевыми позициями на данный момент в окружении С.Ниязова обладают О.Атаев – председатель Меджлиса и заместитель председателя народного собрания и Курбангулы Бердымухаммедов – заместитель председателя Кабинета Министров Туркменистана, который назначен главой комиссии по организации похорон туркменского лидера и исполняющим обязанности Президента. Но ни один из этих государственных чиновников не имеет достаточно волевого потенциала и политических ресурсов, чтобы самостоятельно бороться за власть. Ниязов не успел довести до конца вполне очевидный сценарий, при котором он еще при жизни «назначал» на должность наследника кого-либо из статусных чиновников. При этом должно было пройти время, прежде чем «наследник» был бы окончательно принят публичной и теневой элитой этой страны. Этого не произошло, а значит, преемники Сердара должны принимать самостоятельные решения, к чему они явно не привыкли. И, наконец, еще один ключевой участник процесса передачи власти – сын С.Ниязова – Мурад. Мураду 39 лет, он закончил Ленинградский Государственный Университет и Дипакадемию в Москве, трижды женат. Долгое время не имел никакого отношения к политике и занимался бизнес-проектами, проживая в Вене. В тоже время, в прессе появились указания на тесные бизнес-связи с А.Реджеповым, в то время являвшемся начальником личной охраны Ниязова. Таким образом, очевидно одно: С.Ниязов умер в тот момент, когда основные участники большой энергетической игры не были готовы к разделу туркменского наследства, когда в самой стране не были сформированы до конца механизмы сохранения устойчивости существующего режима. Комментарии (2)
КАЗУБИЙЦЫ: ЗАКОНЫ, СМИ, ТЕЛЕПРОГРАММЫ (86-09гг), инвалют-Ассамблея, партии, религии, официальный курсоэкспорт 70% бизнес-конкурентоспособности (НБ-15лет), внекалькуляционные цены, тарифы, доходы, налоги, казахгеит-бюджет, списания, бухгалтерия без интеллект-реализации, потребительской рентабельности, безопасности (казнь в пользу СУЛ). М Ишаев ЖУЗсовет РБ тел 2662891, +77016711095 znanie_sila_kz@mail.ru, Г Керей-Филиал высшего разума: минсоцкредитование(0%), внебанковские налогоплатежи, межгос-внутр-электрон-ТПРУ-расчеты, внешсальдо(донор,вампир), гор-сел-произв-потребит-УК-союзы, караван-экономика +77054196946 Кирбалтабай («ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҰЛТ») ДОКТРИНАСЫ ТУРАЛЫ МҰХТАР ШАХАНОВТЫҢ МӘЛІМДЕМЕСІ Осыдан жарты-ай бұрын «Жас Алаш», «Президент және халық», «Қазақ», «Жаңа апта», «Жас қазақ үні», «Қазақстан», «Заман-Қазақстан» газеттерінде және «Abai.kz» сайтында белгілі әдебиет, өнер, ғылым қайраткерлері Ә.Нұрпейісов, М.Әлімбаев, Ш.Елеукенов, М.Мырзахметов, Т.Кәкішев, А.Әшімов, Қ.Медеубеков, Қ.Жұмаділов, Д.Исабеков, Р.Сыздықова, Г.Бельгер, Қ.Мырза-Әлі, Б.Нұржекеев, Қ.Сәрсекеев, С.Сматаев, Ғ.Қабышұлы, Қ.Ысқақ, Т.Медетбек, Қ.Ормантаев, Б.Атабаев, И.Сапарбай, Ғ.Жайлыбай, Н.Нүсіпжанов, М.Ілиясова, А.Қоразбаев, партия басшылары Ж.Тұяқбай, Б.Әбілев, С.Әбділдин, В.Козлов және республикамызда шығатын газет-журналдардың бас редакторлары, зиялы қауым өкілдері, қоғамдық ұйымдар жетекшілері, барлығы 124 адам қол қойған, 5 мыңнан астам халық қолдаған «Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевқа, қазақ халқына, республикамыздағы өзге ұлт өкілдеріне ашық хат» жариялаған едік. Онда бастауын «американдық ұлттан» алатын, бірақ біздің айқайымыздан кейін аты «ел бірлігі» боп көзбояушылықпен өзгертілген «қазақстандық ұлтқа», яғни Қазақстан халқы Ассамблеясы талқылауға ұсынған «Ел бірлігі» доктринасына бұлтартпас дәлелдер арқылы қарсылық білдіргенбіз. Бірақ билік осыншама халықтың қарсылығына құлақ аспай, доктринаны жедел түрде қабылдатып жіберуге күш салуда. Ал доктрина қабылданған сәттен бастап, Америкадағы сияқты бәріміз бір ұлт боп ұйысамыз. Қазақ ұлты республикамыздағы көп этностың біріне айналады. Ұлтқа бөлектену, оның қасиетін, тарихын ардақтау деген мүлде болмайды. «Үш тұғырлы тіл» аясындағы орыс тілі мен ағылшын тілі алға шығады да қазақ тілі бірте-бірте қимыл-қозғалысын тоқтатады. Доктринадағы «мемлекеттік тілді дамытамыз» деген сөздер жұртшылықты алдарқату үшін ендірілген. Себебі «американдық ұлт» идеясы мүлде басқа мақсатты көздейді. Біздің халықтарымыздың мүддесіне кереғар бұл идеядағы ұлт мәселесі әркімнің жеке шаруасына айналады. Егер сол тұста «мен қазақпын», «мен орыспын», «мен ұйғырмын» десеңіз жауапқа тартылуыңыз ғажап емес. Ол туралы Елбасы «Нұр Отан» партиясының кезектен тыс өткен ХІ съезінің баспасөз мәслихатында өзі менсінбейтін мемлекеттік тілде емес, ресми тілде былай деп сездіріп еді: «...мы идем к самоидентификации - быть единым народом Казахстана. Вот, например, американцы состоят из сотни народов и наций, но называются американцами. Никто там не называет друг друга китайцем или корейцем. А твоя национальность - это твое дело... И это правильно. Потому что одна страна должна жить одним народом». Елбасы тағы бір сөзінде: «...бұл идеяны менің ойымша, қазақ тілінде «қазақстандық ұлт» емес, «қазақстандық ел» деп атаған жөн тәрізді» деген болатын. («Егемен Қазақстан», 31-мамыр, 2008 ж.) Осы мәселеге арналған бір өлеңімде мынадай жолдар бар еді: «Қазақстандық ұлтты» мейлі «қазақстандық ел» деңіз, Одан оның мән-мазмұны өзгерер деп сенбеңіз. Құл ететін, құм ететін жігеріңді, місеңді, Тіпті «қазақ елі» деңіз ұлтқа салар кісенді. Аты ғана ізгіліктен елес беріп саналы, Зұлымдығы, кісендігі өз күшінде қалады... Бұл бағытпен ұлтыңызға өзіңіз көр қазасыз, Бірақ әсте ойламаңыз қаламын деп жазасыз. Басталатын төгілген қан, сатылған жер атынан, Ешкім ертең құтыла алмас қатал тарих сотынан. «Қазақстандық ұлт» ақыры «Ел бірлігі» атауына барып табан тіреді. Бұл қауіпті идея туралы Өзбекстан Республикасының Президенті И.Каримов өз елінің депутаттарымен кездескенде былай деді: «Көршімізді «Қазақстан Республикасы» деп айта алмаймын. Себебі Қазақстанның жері, жерасты байлығының 75 пайызы өзге шетел азаматтарының қолына сатылып кеткен. Енді олар «қазақ» деген ұлтты құртып, «қазақстандық ұлтпен» паспорт бермекші. Өздері осындай жағдайда тұрып маған «Орта Азия Одағын құруға қолдау көрсет» дейді. Өз ұлтын жойып жатқан елге мен қалай сенуім керек?» Қазақстан халқы Ассамблеясының «Ел бірлігі» доктринасына қарсы Президентке, қазақ халқына және республикамыздағы өзге ұлт өкілдеріне жолданған ашық хатқа бүгінге дейін 15 мың адамның қуаттап, қол қойғанын жұрттың есіне сала отырып, Қазақстан билігіне мынадай талап қоямыз: Егер билік 2009 жылғы 17-желтоқсанға дейін, құрылымы да, заңдылығы да күмәнді, екінші Парламент роліндегі, әлемнің бірде-бір елінде жоқ Қазақстан халқы Ассамблеясы арқылы ұсынылып отырған, өзінің түпкі негізін «американдық ұлттан» алатын «ел бірлігі» («қазақстандық ұлт») доктринасына тоқтау салмайтын болса, осы жылдың 20-қыркүйегінде Республика сарайында 4 мың адам қатысқан «Мемлекеттік тілді қолдау» акциясында билікке қойылған 10 талапты орындауға, оның ішінде әсіресе мемлекеттік тіл туралы арнайы заң қабылдауға және тәулігіне 24 сағат жұмыс істейтін мемлекеттік тілде телеарна ашуға уәде бермесе, 17-желтоқсанда, яғни, 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісіне 23 жыл толған күні, ұлтының, тілінің жойылуына келіспейтін адамдармен бірге аштық жариялаймыз. «Ел бірлігі» доктринасы бүкілхалықтық талқылауға ұсынылып отырғандықтан ол туралы пікір айтуға, қарсылық білдіруге бәріміздің де құқымыз бар. Ал аштық жариялау аясындағы менің жеке басыма тоқталар болсақ, екі рет жүрек талмасын (инфаркт) алған адам ретінде маған бұл шара үлкен қиындық тудыруы мүмкін. Бірақ ұлтымыздың жойылғанын көргенше, оған дейін көз жұма салған әлдеқайда жеңіл емес пе?! Бізбен бірге Бақтыбек Иманқожа бастаған «Желтоқсан рухы» қоғамдық бірлестігінен 30 адам, Бейсенғазы Сәдуұлы бастаған «Желтоқсан ақиқаты» қоғамдық бірлестігінен 20 адам және белгілі тарихшы, филология ғылымдарының докторы Мекемтас Мырзахметов бастаған ғалымдар тобы, Қазақстанның халық қаһарманы желтоқсан құрбаны Қайрат Рысқұлбековтың анасы Дәметкен Асанбаева мен желтоқсан құрбаны Ләззат Асанованың анасы Алтынай Асанова бастаған аналар тобы да аштық жариялауға отырмақ. Аштық жариялаушылар тізімі 17-желтоқсанға дейін жалғаса бермек. Жуырда, Астанада, ел рухын асқақтату мақсатында «Қазақ елі» монументі ашылды. Жағымпаздар оны Франциядағы Эйфель мұнарасынан да биік қойып, мадақтап жатты. «Қазақ елі» монументінің басқы бетіне, соңғы кездері қайта-қайта мәңгілік Президенттікке ұсынылып жатқан Н.Назарбаевтың ғана түр-тұлғасы сомдалған. Қалғанының бәрі аты-жөні белгісіз, символикалық бейнелер. Сонда Президентімізге ұлтымызды жоюға ерекше қайрат көрсеткені үшін және қаншама жыл бойына, өркениетті елдердегідей, мемлекеттік тіл туралы арнайы заң қабылдауға жігерлі түрде қарсы шығып келгені үшін осындай ескерткіш орнаттық па? Бірақ «Қазақ елін» Әбунасыр әл-Фарабисіз, Сұлтан Бейбарыссыз, сол ескерткіш маңындағы қоқысқа апарып тасталған Керей мен Жәнібексіз, Абылайхансыз, Исатай-Махамбетсіз, Абайсыз, Ахмет Байтұрсынұлысыз елестету мүмкін бе? Жағымпаздықтың да шегі, шеті болуы керек еді ғой. Қазіргі кезеңде қазақ перзенттерінің алдында үш-ақ жол қалған сияқты. Бірі - қазақ ұлтының және республикамыздағы өзге аз ұлт өкілдерінің тілін, рухын жоюға алып баратын «ел бірлігі» («қазақстандық ұлт») доктринасын шамасы жеткенше мадақтап, ТЖ-лықпен, яғни биліктің «табанын жалаумен» айналысу. Екінші жол - «сен тимесең мен тимен бадырақ көз» деген бағыт ұстанып, жеке мүддесін ғана ту етіп, аузына су толтырып алғандай, үнсіз, тілсіз отыру. Үшінші жол - басына төнер қауіп-қатерге қарамай қазақ ұлтын, оның рухани парасатын сақтап қалуға күш салу. Елім, ұлтым деп соғар жүрек үшін, бұдан үлкен міндет болмасы айқын. Кәне, кім қай жолға бұрылады? "Абай-ақпарат" www.abai.kz |
Дружба народов. Русские составляют 60-70 % мигрантов из Казахстана в Россию. При этом русские казахстанцы никогда не представляли собой сплочённую массу, единую в своих установках. Как основную причину миграции следует всё же отметить углубление разрыва всех видов связей Казахстана с Россией.
|